11 Φεβρουαρίου
Διεθνής ημέρα για τις γυναίκες και τα κορίτσια στις Επιστήμες.
11 Φεβρουαρίου
H σημερινή ημέρα είναι αφιερωμένη διεθνώς σε όλες τις γυναίκες και τα κορίτσια στις Επιστήμες. Για το λόγο αυτό, στο σημερινό άρθρο αποφάσισα να ασχοληθώ με δύο αξιοθαύμαστες γυναίκες των Επιστημών, που εργάστηκαν σε διαφορετικές εποχές αλλά με γνώμονα τη γνώση και την εξέλιξη της επιστήμης τους - τη Μαρί Κιουρί και την Τζένιφερ Ντάουντνα. Δύο γυναίκες που αφιέρωσαν τη ζωή τους στην επιστήμη και άλλαξαν την ανθρωπότητα, η καθεμία σε διαφορετικό χρόνο και από τον τομέα της.
Το παρελθόν - Μαρί Κιουρί
Η Μαρία Σκλοντόβσκα, αργότερα γνωστή ως Μαρί Κιουρί, γεννήθηκε στη Βαρσοβία στις 7 Νοεμβρίου 1867,
εγκαταστάθηκε στο Παρίσι το 1892, όπου το 1895 παντρεύτηκε τον Πιέρ Κιουρί, γνωστό Φυσικό.
Υπήρξε η πρώτη γυναίκα που έγινε καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο της Σορβόνης και διακρίθηκε για τα επιτεύγματά της. Ανακάλυψε τη ραδιενέργεια του φθορίου, ταύτισε με το σύζυγό της το πολώνιο και απομόνωσε μαζί με τον Α. Ντεμπιέρν το ράδιο.
Τιμήθηκε με δύο βραβεία Νόμπελ - Φυσικής το 1903 από κοινού με το σύζυγό της και τον Ανρί Μπεκερέλ, και Χημείας το 1911.
Στη Μαρί Κιουρί ήταν πρόσφατα αφιερωμένο ένα κείμενο που δημοσιεύτηκε στο διαδικτυακό τόπο του Ιδρύματος Ευγενίδη (eef.edu.gr). Η συντάκτρια βιολόγος Μυρτώ Μπότσιου αναφέρει μεταξύ άλλων:
" ...επρόκειτο να μείνει στην ιστορία ως μια γυναίκα με τεράστιο κύρος στον επιστημονικό κόσμο. Παρά τις αντιξοότητες που συνόδευσαν τόσο τις προσπάθειές της να σπουδάσει όσο και την αναγνώρισή της ως ισότιμου μέλους της επιστημονικής κοινότητας, υπήρξε
η πρώτη γυναίκα που βραβεύτηκε με βραβείο Νόμπελ,
ο πρώτος άνθρωπος που κέρδισε δύο βραβεία Νόμπελ και
ο μοναδικός που έχει κερδίσει βραβεία σε δύο διαφορετικά πεδία των φυσικών επιστημών".
Ο Αϊνστάιν είχε πει για την ίδια "Μονάχα μία από τις διασημότητες δεν έχει διαφθείρει η δόξα: τη Μαρί Κιουρί".
Παρακάτω παραθέτω δύο βιβλία που κυκλοφορούν για τη Μαρί Κιουρί και το έργο της.
Μια βιογραφία από τον Χρήστο Τσάμη (Εικόνα 1)
και ένα βιβλίο - ντοκουμέντο με παραδόσεις στοιχειωδών μαθημάτων φυσικής, που έκανε η ίδια το 1907 στην κόρη της και στα παιδιά διακεκριμένων συναδέλφων της (Εικόνα 2). Το βιβλίο αυτό μάλιστα περιέχει και τις χειρόγραφες σημειώσεις ενός εκ των μαθητριών της, της Ιζαμπέλ Σαβάν.
Εικόνα 1: Μαρία Κιουρί: H γυναίκα φαινόμενο - Εικόνα 2: Μαρί Κιουρί - Μαθήματα Φυσικής για
Χρήστος Τσάμης, Εκδόσεις Λυκόφως τα παιδιά των φίλων μου, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια
Το παρόν και το μέλλον - Τζένιφερ Ντάουντνα
Επιστρέφοντας στο σήμερα σκέφτομαι πόσες ακόμα γυναίκες έχουν βάλει το λιθαράκι τους σε αυτό που ονομάζεται επιστήμη, αλλά και σε ό,τι αυτή επιφέρει (ευθύνη, δικαιώματα).
Σκέφτομαι παράλληλα τα ηθικά διλήμματα που ανακύπτουν από τη χρησιμοποίηση μιας καινοτομίας στις επιστήμες σε λάθος κατεύθυνση.
Έχοντας πρόσφατα διαβάσει το βιβλίο "Ο κώδικας της ζωής" του Γουόλτερ Άιζακσον, η πρώτη επιστήμονας που ήρθε στο μυαλό μου ήταν η Τζένιφερ Ντάουντνα.
Ο Άιζκασον στο βιβλίο αυτό, περιγράφει την ιστορία της Νομπελίστριας Βιοχημικού και Μοριακής Βιολόγου (και των συναδέλφων της) στην εφεύρεση του CRISPR. Το CRISPR είναι μια επαναστατική τεχνική αναδιοργάνωσης του γονιδιώματος, με σκοπό την βιολογική έρευνα, την ανάπτυξη βιοτεχνολογικών προϊόντων και το κυριότερο την θεραπεία ασθενειών.
Η Ντάουντνα έχει λάβει το Νόμπελ Χημείας 2020 μαζί με την Εμανουέλ Σαρπεντιέ, γι' αυτή τη σημαντική καινοτομία, όπου η επιτροπή των Νόμπελ τιμά το CRISPR εν μέσω μιας πανδημίας ιογενούς λοίμωξης (COVID-19), ως ένα σύστημα καταπολέμησης των ιών που βρέθηκε στη φύση.
Εικόνα 3:
CRISPR: Clustered Regularly Interspaced Short Palindromic Repeats = Σύμπλεγμα μικρών παλινδρομικών αλληλουχιών τακτικής χωροκατανομής,
περιοχές δηλ. στο γονιδίωμα όπου εντοπίζονται επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες DNA.
Το Νόμπελ Χημείας 2020 και ο Κώδικας της Ζωής
Η Ντάουντνα βοήθησε στην επινόηση του CRISPR, αλλά πρωτοστάτησε και στην ενασχόληση με τα ηθικά ζητήματα που ανέκυψαν μετά την εφεύρεσή του.
Έχει υπάρξει ενεργό μέλος στην ομάδα επιστημόνων που έθεσαν 'κόκκινες γραμμές' για αυτήν την καινοτομία και πώς αυτή δύναται να χρησιμοποιηθεί
(κόκκινη γραμμή - δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε βλαστικές σειρές δηλ. γεννητικά κύτταρα, καθώς η αναδιοργάνωση του γονιδιώματος θα κληρονομείται και στους απογόνους).
Ως το 2020, από τα 184 βραβευθέντα άτομα με Νόμπελ Χημείας, μόνο πέντε ήταν γυναίκες, με πρώτη την Μαρί Κιουρί.
Στη συνέντευξη τύπου της Ντάουντνα για το Νόμπελ Χημείας, ερωτήσεις σχετικά με το αν η βράβευσή της σηματοδοτούσε μια μεγάλη πρόοδο για το γυναικείο φύλο η ίδια είπε:
"Eίμαι περήφανη για το φύλο μου! Πολλές γυναίκες έχουν την αίσθηση πως ό,τι και αν κάνουν, η δουλειά τους μπορεί να μην αναγνωριστεί όσο θα αναγνωρίζονταν αν ήταν άντρες.
Στα μαθητικά μου χρόνια μου είπαν ούτε μία φορά, ούτε δύο, ότι τα κορίτσια δεν ασχολούνται με τη χημεία, ότι τα κορίτσια δεν ασχολούνται με την επιστήμη. Ευτυχώς τους αγνόησα."
Η συνεργάτιδα της Ντάουντνα, Εμανουέλ Σαρπεντιέ έχει αναφέρει:
"Στο τέλος της ημέρας αυτό που διαρκεί είναι οι ανακαλύψεις. Εμείς είμαστε απλώς περαστικοί σε ένα πλανήτη για ένα σύντομο χρονικό διάστημα. Κάνουμε τη δουλειά και έπειτα φεύγουμε και συνεχίζουν άλλοι..."
Ο Άιζακσον, καθηγητής Ιστορίας που έγραψε το βιβλίο "Ο κώδικας της ζωής", αναφερόμενος στην ιστορία της Ντάουντνα ήλπιζε να επιτρέψει στους αναγνώστες να πάρουν μια γεύση για το πώς λειτουργεί η επιστήμη αλλά και να μεταφέρει τη σημασία της βασικής επιστήμης, δηλ. των ερευνών που έχουν ως κίνητρο την περιέργεια σχετικά με τα θαύματα της φύσης. Ο ίδιος αναφέρει στον επίλογό του:
"Η φύση χρειάστηκε εκατομμύρια χρόνια για να συνδυάσει 3 δισεκατομμύρια βάσεων DNA με έναν περίπλοκο και περιστασιaκά ατελή τρόπο και να επιτρέψει έτσι όλη τούτη τη θαυμαστή ποικιλία στο είδος μας.
Είναι σωστό άραγε να πιστεύουμε πως έχουμε το δικαίωμα να τροποποιήσουμε το γονιδίωμα για να εξαλείψουμε ό,τι θεωρούμε ατέλεια; Μήπως θα χάσουμε την ποικιλότητά μας; Την ταπεινότητα και την ενσυναίσθησή μας;
Αν τη χρησιμοποιήσουμε σοφά, η βιοτεχνολογία μπορεί να ενισχύσει την ικανότητά μας να αποκρούουμε τους ιούς, να υπερινικάμε τα γενετικά κουσούρια και να προστατεύουμε το σώμα και το νου μας. Άλλωστε όλα τα πλάσματα, μικρά ή μεγάλα χρησιμοποιούν ό,τι τεχνάσματα έχουν για να επιβιώσουν. Το ίδιο πρέπει να κάνουμε και εμείς".
H βραβευμένη με το Nόμπελ Χημείας 2020 Τζένιφερ Ντάουντνα και το μέλλον της ανθρωπότητας
Εκδόσεις Κλειδάριθμος
#easy_chemistry_for_you
#chemistry_lab #chemie_lab
#11_2 #women_in_science
#Marie_Kurie #Jeniffer_Doudna
.jpeg)
