Τσιμπήματα, δηλητηριώδεις ουσίες και αντιμετώπιση
Η Χημεία των δηλητηρίων
Δηλητήριο
💉Δηλητήριο ονομάζεται οποιαδήποτε ουσία, φυσικής προέλευσης ή τεχνητά παρασκευασμένη, που μετά την εισαγωγή της σε ζωντανό οργανισμό μπορεί να ασκήσει βλαπτική ή και θανατηφόρο επίδραση.
Δηλητήριο μέλισσας / σφήκας
🐝Το δηλητήριο της μέλισσας περιέχει μια ουσία, η οποία αποτελείται από δύο μέρη ένα όξινο και ένα αλκαλικό, και κατά τη στιγμή του τσιμπήματος αναμειγνύονται και εισέρχονται στο σώμα. Το αν θα είναι περισσότερο όξινο ή αλκαλικό το δηλητήριο εξαρτάται από τη τροφή της μέλισσας -όξινο (τροφή από άνθη) -αλκαλικό (έλατο, πεύκο). Το δηλητήριο της σφήκας είναι πιο αλκαλικό και μάλιστα οι σφήκες μπορούν να τσιμπήσουν περισσότερες από μία φορές σε σχέση με τη μέλισσα, της οποίας το κεντρί κολλάει στο σημείο του τσιμπήματος.
😔Το δηλητήριο προκαλεί τα παρακάτω συμπτώματα ή κάποια από αυτά:
- πρήξιμο στο λαιμό*
- κοιλιακή κράμπα
- διάρροια
- ναυτία
- εμετός
- δύσπνοια*
- μούδιασμα*
- κνησμός
- οίδημα στο σημείο του τσιμπήματος
- πόνος στο σημείο του τσιμπήματος
- οίδημα στο πρόσωπο ή στα χείλη*
*τα συμπτώματα αυτά εμφανίζονται σε περίπτωση αλλεργίας στο δηλητήριο.
Δηλητήριο μωβ μέδουσας
🐙Η πληθυσμιακή έξαρση της μωβ μέδουσας έχει ξεκινήσει από το 2020 και αναμένεται και για το φετινό καλοκαίρι μεγάλη. Αποτελεί ένα από τα πιο επικίνδυνα είδη μεδουσών στη Μεσόγειο και με ιδιαίτερα επώδυνο δηλητήριο λόγω της νευροτοξίνης που έχει. Το δηλητήριο της μωβ μέδουσας προκαλεί τα παρακάτω συμπτώματα ή κάποια από αυτά:
- πόνος και κάψιμο, έντονο κοκκίνισμα του δέρματος
- ναυτία
- χαμηλή πίεση
- ταχυκαρδία
- κεφαλγαγία
- εμετός
- διάρροια
- δύσπνοια
💡Τι εννοούμε όμως όταν λέμε το δηλητήριο είναι όξινο ή αλκαλικό και πώς αυτή η έννοια μας χρησιμεύει στην αντιμετώπιση των συμπτωμάτων;
Οξύτητα ενός διαλύματος. Όταν ένα οξύ διαλύεται στο νερό δίνει κατιόντα υδρογόνου Η+ (με βάση τη θεωρία Arhenius).
Ένας εύκολος τρόπος να ορίσουμε κατά πόσο ένα διάλυμα είναι όξινο είναι να μετρήσουμε το pH του, το οποίο εκφράζει την περιεκτικότητα του διαλύματος σε κατιόντα υδρογόνου (Η+). 'Οσο ελαττώνεται η τιμή του pH, τόσο πιο όξινο είναι το διάλυμα.
Αλκαλικότητα ενός διαλύματος . Σε αυτήν την περίπτωση όταν μία βάση διαλύεται στο νερό δίνει ανιόντα υδροξειδίου ΟΗ- (με βάση τη θεωρία Arhenius). Όσο αυξάνεται η τιμή του pH τόσο πιο αλκαλικό χαρακτηρίζεται το διάλυμα.
Τα οξέα δίνουν όξινα διαλύματα, ενώ οι βάσεις αλκαλικά (βασικά). Η μέτρηση pH ενός διαλύματος γίνεται με δύο τρόπους με πεχαμετρικό χαρτί ή με πεχάμετρο. Οι τιμές που μπορεί να πάρει είναι από 0 έως 14, και συγκεκριμένα
- 0 < pH < 7 για τα όξινα διαλύματα και
- 7 < pH < 14 για τα βασικά διαλύματα.
 |
| Πεχαμετρικό χαρτί |
 |
| Πεχάμετρο |
☝Ανάλογα με το ποιο έντομο (μέλισσα ή σφήκα) θα μας τσιμπήσει το δηλητήριο πρέπει να εξουδετερωθεί ανάλογα. Αυτό σημαίνει ότι για ένα όξινο δηλητήριο θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε αλκαλικό αντίδοτο, ενώ για ένα αλκαλικό δηλητήριο θα πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όξινο αντίδοτο. Η αντίδραση μεταξύ οξέων και βάσεων λέγεται εξουδετέρωση.
Εξουδετέρωση. Η αντίδραση μεταξύ ιόντων Η+ και ιόντων ΟΗ- προς σχηματισμό μορίων Η2Ο ονομάζεται εξουδετέρωση.
- Το δηλητήριο της μέλισσας είναι κατά κύριο λόγο όξινο, επομένως θα χρησιμοποιήσουμε ένα αλκαλικό αντίδοτο για την εξουδετέρωσή του. Τέτοιο παράδειγμα αποτελεί η αμμωνία, που είναι βάση.
- Αντιθέτως το δηλητήριο της σφήκας είναι αλκαλικό, οπότε για αντίδοτο θα χρησιμοποιήσουμε ένα όξινο διάλυμα, όπως το ξύδι που περιέχει το οξικό οξύ.
Αμμωνία
 |
| Ξύδι |
Η θεωρία είναι ότι η αλκαλικότητα της αμμωνίας βοηθά να εξουδετερωθεί η οξύτητα των τσιμπημάτων της μέλισσας, ενώ η οξύτητα του ξυδιού βοηθά να εξουδετερωθεί η αλκαλικότητα των τσιμπημάτων της σφήκας.
- Στην περίπτωση της μωβ μέδουσας, σε αντίθεση με τις άλλες μέδουσες, το ξύδι, το οινόπνευμα δεν βοηθάνε. Το δηλητήριο της συγκεκριμένης μέδουσας αδρανοποιείται με τη χρήση ελαφρώς αλκαλικού διαλύματος (μαγειρική σόδα σε αντίστοιχη ποσότητα θαλασσινού νερού).
 |
| Σόδα |
#easy_chemistry_for_you
#chemistry_lab #chemie #bee #wasp #medusa #poison #neutralization
.jpeg)
